Η δημόσια συζήτηση που άνοιξε γύρω από τα έξυπνα γυαλιά Ray Ban Meta του υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, έφερε στο προσκήνιο ένα βασικό ερώτημα: αρκεί η ύπαρξη μιας φωτεινής ένδειξης στη συσκευή για να θεωρείται ότι η καταγραφή εικόνας και ήχου είναι σύμφωνη με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR);
Αφορμή στάθηκαν οι δηλώσεις του υπουργού, ο οποίος υποστήριξε ότι τα συγκεκριμένα γυαλιά είναι συμβατά με τον GDPR, επειδή διαθέτουν φωτεινή ένδειξη που ανάβει όταν πραγματοποιείται καταγραφή. Όπως ανέφερε, το λογισμικό της συσκευής διακόπτει αυτόματα την εγγραφή αν κάποιος επιχειρήσει να καλύψει το λαμπάκι, ενώ διευκρίνισε ότι κατά τις πρόσφατες επισκέψεις του δεν χρησιμοποίησε τα γυαλιά ως κάμερα αλλά αποκλειστικά ως συσκευή Bluetooth.
Τι προβλέπει πραγματικά ο GDPR
Νομικοί επισημαίνουν, ωστόσο, ότι το ζήτημα δεν εξαντλείται στα τεχνικά χαρακτηριστικά μιας συσκευής. Ο GDPR δεν εξετάζει μόνο αν οι παρευρισκόμενοι μπορούν να αντιληφθούν ότι γίνεται καταγραφή, αλλά κυρίως αν η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων στηρίζεται σε νόμιμη βάση.
Η λήψη εικόνας ή ήχου, η αποθήκευση, η επεξεργασία και η δημοσίευση του υλικού αποτελούν μορφές επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων. Για να είναι νόμιμες, πρέπει να στηρίζονται σε μία από τις έξι νομικές βάσεις που προβλέπει ο Κανονισμός, όπως η συγκατάθεση του προσώπου, η εκπλήρωση νομικής υποχρέωσης, η εκτέλεση σύμβασης ή η εξυπηρέτηση δημόσιου συμφέροντος. Εάν δεν υφίσταται κάποια από αυτές τις προϋποθέσεις, η επεξεργασία ενδέχεται να είναι παράνομη, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει φωτεινή ένδειξη στη συσκευή.
Παράλληλα, ειδικοί τονίζουν ότι το γεγονός πως σε έναν χώρο λειτουργούν και άλλες κάμερες δεν σημαίνει ότι παύουν να ισχύουν οι διατάξεις περί προστασίας προσωπικών δεδομένων. Ένα πρόσωπο που μπορεί να αναγνωριστεί σε εικόνα ή βίντεο εξακολουθεί να θεωρείται προσωπικό δεδομένο και προστατεύεται από τον GDPR, ανεξάρτητα από το πόσες συσκευές καταγράφουν την ίδια στιγμή.
Η συγκατάθεση και οι εξαιρέσεις
Στην πράξη, η συγκατάθεση αποτελεί μία από τις πιθανές νομικές βάσεις που μπορούν να δικαιολογήσουν τη βιντεοσκόπηση ή την ηχογράφηση προσώπων. Ωστόσο, δεν είναι η μοναδική, καθώς ο GDPR προβλέπει και άλλες περιπτώσεις στις οποίες η επεξεργασία μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η ουσία, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ότι η συμμόρφωση με τον Κανονισμό δεν εξαρτάται από την ύπαρξη ενός λαμπακίου ή άλλου τεχνικού χαρακτηριστικού της συσκευής. Αυτό που εξετάζεται είναι αν υπάρχει νόμιμος σκοπός επεξεργασίας, αν τηρούνται οι αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας και αν προστατεύονται αποτελεσματικά τα δικαιώματα των πολιτών.
Έτσι, η συζήτηση που προκάλεσαν τα έξυπνα γυαλιά δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη συσκευή ή τον χρήστη της, αλλά αναδεικνύει τα νέα νομικά και ηθικά ζητήματα που δημιουργεί η διάδοση των φορετών τεχνολογιών στην καθημερινή ζωή.
