Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με ταχύτερους ρυθμούς από τη νομοθεσία, όμως οι εποπτικές αρχές εντείνουν πλέον τους ελέγχους στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.
Σύμφωνα με μελέτη της Surfshark, από το 2022 έως το 2026 επιβλήθηκαν πρόστιμα και διακανονισμοί άνω των 3,5 δισ. δολαρίων σε επτά κορυφαίες εταιρείες για υποθέσεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη εφαρμογών AI. Η έρευνα εξετάζει δέκα υποθέσεις που αφορούν τις Anthropic, Meta, Google, OpenAI, Amazon, Apple και Clearview AI, αναδεικνύοντας τη σκληρότερη στάση των αρχών απέναντι σε παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων και πνευματικών δικαιωμάτων.
Οι περισσότερες κυρώσεις αφορούν τα δεδομένα εκπαίδευσης της AI
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι το 90% των κυρώσεων σχετίζεται με τη χρήση δεδομένων για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης χωρίς συγκατάθεση ή επαρκή νομική βάση. Στις υποθέσεις περιλαμβάνονται βιομετρικά δεδομένα, φωτογραφίες από το διαδίκτυο, φωνητικές καταγραφές παιδιών και έργα που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα. Η Surfshark επισημαίνει επίσης ότι οι περισσότεροι χρήστες δεν γνωρίζουν σε ποιο βαθμό τα προσωπικά τους δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση εμπορικών μοντέλων AI.
Οι μεγαλύτερες κυρώσεις
Το υψηλότερο ποσό αφορά την Anthropic, η οποία το 2025 συμφώνησε σε διακανονισμό περίπου 1,5 δισ. δολαρίων για τη χρήση βιβλίων που προστατεύονταν από πνευματικά δικαιώματα στην εκπαίδευση των μοντέλων της.
Ακολουθεί η Meta, με διακανονισμό περίπου 1,4 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ για τη συλλογή και αξιοποίηση βιομετρικών δεδομένων χωρίς συναίνεση. Κυρώσεις δέχθηκαν επίσης η Google για χρήση περιεχομένου χωρίς άδεια και η Amazon για τη διατήρηση φωνητικών καταγραφών παιδιών που σχετίζονταν με την Alexa.
Η περίπτωση της Apple είναι διαφορετική, καθώς η κύρωση αφορούσε ισχυρισμούς για τις δυνατότητες υπηρεσιών AI και όχι τη χρήση δεδομένων για την εκπαίδευση μοντέλων. Το 2024 η ιταλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων επέβαλε πρόστιμο στην OpenAI για τον τρόπο εκπαίδευσης του ChatGPT και ζητήματα διαφάνειας προς τους χρήστες. Το 2026, όμως, το πρόστιμο ακυρώθηκε από ιταλικό δικαστήριο, γεγονός που δείχνει ότι το νομικό πλαίσιο γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη εξακολουθεί να διαμορφώνεται.
Η περίπτωση της Clearview AI
Η Clearview AI, που δημιούργησε βάση δεδομένων αναγνώρισης προσώπων συλλέγοντας δισεκατομμύρια φωτογραφίες από το διαδίκτυο, έχει δεχθεί πρόστιμα από πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα. Σύμφωνα με τη Surfshark, οι κυρώσεις ξεπερνούν συνολικά τα 100 εκατ. δολάρια. Η εταιρεία, ωστόσο, υποστηρίζει ότι δεν υπάγεται στην ευρωπαϊκή δικαιοδοσία επειδή δεν διαθέτει φυσική παρουσία στην Ευρώπη.
Παρά τα υψηλά πρόστιμα, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι δύσκολα λειτουργούν αποτρεπτικά για εταιρείες αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, η Surfshark εκτιμά ότι η μεγαλύτερη σημασία τους βρίσκεται στη δημιουργία νομικών προηγουμένων που θα επηρεάσουν τον τρόπο ανάπτυξης των συστημάτων AI τα επόμενα χρόνια. Οι συντάκτες της έρευνας καταλήγουν ότι οι εποπτικές αρχές υιοθετούν πλέον πολύ αυστηρότερη στάση, γεγονός που δείχνει πως η εποχή της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης σταδιακά φτάνει στο τέλος της.
